محدثه برزگرسرای؛ محمد ستایش پور
چکیده
امنیت یکی از بنیادیترین کارکردهای هر نظام حکمرانی است؛ با این حال، در الگوی اسلامی حکمرانی مطلوب، امنیت مفهومی تقلیلیافته به حوزه نظامی یا انتظامی نیست، بلکه پدیدهای چندبعدی، درونزا و ساختاری است که ابعاد انسانی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و بینالمللی را بهطور همزمان در بر میگیرد. این پژوهش با هدف تبیین نقش حکمرانی ...
بیشتر
امنیت یکی از بنیادیترین کارکردهای هر نظام حکمرانی است؛ با این حال، در الگوی اسلامی حکمرانی مطلوب، امنیت مفهومی تقلیلیافته به حوزه نظامی یا انتظامی نیست، بلکه پدیدهای چندبعدی، درونزا و ساختاری است که ابعاد انسانی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و بینالمللی را بهطور همزمان در بر میگیرد. این پژوهش با هدف تبیین نقش حکمرانی مطلوب اسلامی در تأمین امنیت داخلی و خارجی، به بررسی پیوند میان کیفیت حکمرانی، عدالت، مشارکت مردمی و ثبات امنیتی پرداخته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و با بهرهگیری از منابع بنیادین اسلامی شامل آیات قرآن کریم، نهجالبلاغه و آثار اندیشمندان برجسته اندیشه سیاسی اسلام، و همچنین با مقایسه تطبیقی این مبانی با نظریههای معاصر امنیت از جمله رئالیسم، لیبرالیسم، سازهانگاری، مکتب کپنهاگ و نظریه امنیت انسانی UNDP انجام شده است.یافتههای پژوهش نشان میدهد که در اندیشه اسلامی، امنیت پایدار نتیجه مستقیم حکمرانی عادلانه، سلامت نهادهای سیاسی و اقتصادی، مبارزه ساختاری با فساد، تقویت سرمایه اجتماعی، مشارکت فعال مردمی و استقرار اخلاق در ساخت قدرت است. در این چارچوب، امنیت داخلی از مسیر عدالت اجتماعی، اعتماد عمومی، رفاه اقتصادی و امنیت فرهنگی و معرفتی تحقق مییابد و نه صرفاً از طریق ابزارهای قهری. همچنین امنیت خارجی در الگوی اسلامی مبتنی بر استقلال سیاسی و اقتصادی، بازدارندگی عادلانه، دیپلماسی اخلاقمدار، وفای به عهد و پیوند وثیق میان انسجام داخلی و سیاست خارجی تعریف میشود.تحلیل تطبیقی نشان میدهد که اگرچه نظریههای معاصر امنیت در دهههای اخیر به ابعاد غیرنظامی امنیت توجه کردهاند، اما الگوی اسلامی از آغاز، امنیت را مفهومی انسانمحور، اخلاقمدار و عدالتبنیان دانسته است. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که الگوی حکمرانی مطلوب اسلامی، ظرفیت ارائه چارچوبی جامع و کارآمد برای طراحی راهبردهای امنیت داخلی و خارجی و سیاستهای امنیت ملی را داراست و میتواند پاسخی مؤثر به تهدیدات پیچیده و ترکیبی جهان معاصر ارائه دهد.
