https://jisr.qom.ac.ir/ مطالعات بین المللی مقاومت fa daily 1 Mon, 22 Jun 2026 00:00:00 +0330 Mon, 22 Jun 2026 00:00:00 +0330 https://jisr.qom.ac.ir/article_4490.html حق دفاع از خویش، در برابر تهاجم دیگران از حقوق ذاتی اشخاص شناخته ­شده ­­است. این حق در اسناد بین ­المللی و منابع حقوق بین­ الملل شامل معاهدات بین ­المللی، عرف بین ­المللی، اصول کلی حقوقی، دکترین حقوق­دانان، رویه قضایی بین­ المللی، و قاعده عدالت و انصاف به ­­عنوان حقی مسلم وجود دارد. همچنین یکی از قواعد مسلم در نظام حقوقی اسلام و سایر نظام ­های حقوقی است. اما، اشخاص و دولت ­ها نمی ­توانند به بهانه دفاع از خویش دست به تولید، نگهداری و کاربرد سلاح اتمی بزنند؛ زیرا در هنگام استفاده از این سلاح­ ها هم گنه­کار و هم بی­گناهان صدمه دیده و کشته خواهند شد. از این رو، عقل و دین در مقابله با تولید و کاربرد سلاح اتمی هم داستان هستند. مسأله تحقیق بررسی مبانی، اصول و قواعد دینی و نیز اسناد بین ­المللی در زمینه حقوق هسته ­ای است. روش پژوهش تحلیلی – استنباطی است و دستاورد تحقیق مبنی بر ممنوعیت تولید، نگهداری و کاربرد سلاح اتمی است. فرضیه رقیب مبنی بر تمسک به اطلاقات و ظواهر عمومات آیات قرآن از جمله آیه شریفه «مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّة» با اصول، قواعد، و روح حاکم بر الزامات دینی ناسازگار است. از سوی دیگر، در این فرضیه، قواعد ثانویه در این زمینه، قابل بررسی است و تحقق عناوین ثانویه در این موضوع وابسته به تحقق عناوین «ضرورت»، «حفظ دماء»، «مصلحت امت اسلامی»، «تمامیت ارضی»، «حفظ ارزش ­های الهی و انسانی» و «بررسی تقدم ادله فقهی» در هنگام تعارض و تزاحم و تثبیت حجیت تقدم آن ادله است. در صورت تصدیق این فرضیه، از منظر مطالعه تطبیقی، فقه و حقوق بین­ الملل هسته ­ای با عنایت به نظریات مشورتی دیوان بین ­المللی دادگستری در زمینه «وابستگی حفظ کیان و استمرار کشور» به «حفظ، نگهداری  و کاربرد سلاح اتمی» با عناوین ثانویه فقهی در تفسیر مضیق از این موضوع، هماهنگ خواهند بود. https://jisr.qom.ac.ir/article_4482.html یُعد الأدب المقاوم من أبرز أشکال التعبیر الإنسانی الذی یتفاعل مع المآسی السیاسیة والاجتماعیة، حیث لا یکتفی بتصویر المعاناة، بل یسهم فی بلورة الوعی الجمعی وتثبیت القیم النضالیة. وفی هذا الإطار، یضطلع الشاعر بدور محوری، إذ تتجاوز قصیدته البعد الجمالی لتتحول إلى وسیلة مقاومة فکریة وثقافیة، تعبّر عن هموم الجماعة وتسهم فی الدفاع عن قضایاها المصیریة. کما أنّ أفعال المقاومة وآلیاتها تختلف وتتنوع من أدیب إلى آخر، تبعًا لکون المقاومة فعلًا غیر محدد بحدود ثابتة، إذ یقاوم کلّ إنسان بما یمتلکه من أدوات تعبیریة. وانطلاقًا من ذلک، سعى هذا البحث، المعتمد على المنهج الوصفی–التحلیلی، إلى دراسة ملامح المقاومة فی دیوان «وصیة طفل فلسطینی» للشاعر العراقی المعاصر مرتضى التمیمی، مع الترکیز على تحلیل الرموز الفنیة والصور الشعریة الموظَّفة فی التعبیر عن معاناة الطفل الفلسطینی ضمن سیاق أدب المقاومة. وقد أظهرت نتائج البحث أن الخطاب الشعری المقاوم للتمیمی ینهض على أربعة أبعاد رئیسیة متداخلة: تأکید الهویة عبر التمسک برموز الحیاة والموروث الثقافی والدینی، وتخلید الشهادة بتصویر الشهید کأیقونة للصمود، واستثمار السخریة الناقدة لفضح التناقض فی الخطابات السیاسیة والدینیة السائدة، وترسیخ الأمل کمحرک معنوی دافع نحو التحرر. کما حول النص معاناة الطفل الفلسطینی من حیز الفردی إلى رمز جماعی یجسد ذاکرة الأمة وصمودها، محوّلاً الدیوان من مجرد شهادة شعریة إلى مشروع ثقافی مقاوم یعید بناء الهویة ویصوغ وعیاً جمعیاً جدیداً، ویؤکد قدرة الخطاب الشعری على أن یکون فعلاً مقاوماً فاعلاً فی إطار المقاومة الثقافیة الشاملة. https://jisr.qom.ac.ir/article_4435.html جبهه مقاومت در سال‌های اخیر به بازیگری اثرگذار در معادلات بین‌المللی تبدیل شده است که هدف اصلی آن مقابله با سلطه‌طلبی ایالات متحده است. عملیات‌های «وعده صادق» و «طوفان‌الاقصی» نقاط عطفی در بازتعریف چالش‌ها و فرصت‌های این جریان محسوب می‌شوند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد کیفی، به دنبال پاسخ به این پرسش است که این تحولات چه تأثیری بر موازنه چالش‌ها و فرصت‌های جبهه مقاومت در برابر فشارهای آمریکا داشته است. فرضیه تحقیق بر این است که عملیات‌های مذکور توازن موجود را به نفع ظرفیت‌های جدید تغییر داده‌اند؛ به‌گونه‌ای که با مدیریت هوشمندانه، جبهه مقاومت می‌تواند به بازیگری پایدارتر تبدیل شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که فشارهای چندلایه آمریکا شامل تحریم‌های اقتصادی، انزوای دیپلماتیک و تهدیدات نظامی، همچنان جدی‌ترین چالش‌ها هستند؛ در کنار آن، چالش‌های درونی نظیر دشواری هماهنگی میان اجزای متنوع این جریان، تداوم انسجام آن را تهدید می‌کند. در مقابل، این عملیات‌ها فرصت‌های راهبردی نوینی ایجاد کرده‌اند. موفقیت‌های میدانی باعث افزایش سرمایه نمادین، تقویت انسجام درونی و جلب حمایت گسترده افکار عمومی در جهان اسلام و حتی محافل منتقد غربی شده است. همچنین، تعامل راهبردی با قدرت‌های مخالف یک‌جانبه‌گرایی آمریکا، نظیر روسیه و چین، ظرفیت‌های جدیدی برای کاهش فشارها و ارتقای توانمندی‌های امنیتی-اقتصادی جبهه مقاومت فراهم آورده است. این مطالعه نتیجه می‌گیرد که با وجود تهدیدات پایدار، فرصت‌های حاصل از تغییر در توازن قدرت، پتانسیل تحول جبهه مقاومت به بازیگری اثرگذارتر در سطح جهانی را فراهم کرده است. https://jisr.qom.ac.ir/article_4481.html إنّ توظیف اللون فی الأدب لیس مجرد زینة جمالیة، بل یحمل دلالات عمیقة تُعبّر عن هموم الأمة وقضایاها المصیریة. إنّ توظیف اللون فی شعر المقاومة لیس ترفًا جمالیًا، بل هو أداة إیدیولوجیة تعبّر عن الموقف من الصراع، وتُجسّد قیم التضحیة والصبر والانتظار للنصر. تتناول هذه الدراسة ظاهرةَ توظیف اللون فی شعر أدب المقاومة، ساعیة للإجابة عن سؤال هو کیف استغل الشاعران رعد الزامل وقیصر أمین بور الألوانَ فی تشکیل عالمهم الشعری للتعبیر عن قضیة المقاومة؟ تستهدف هذه المقالة الکشف عن الدلالات الرمزیة للون ومقارنة آلیات توظیفه فی نماذج مختارة من شعر الزامل وأمین بور علی ضوء  مدرسة الأدب الأمریکی المقارن؛ لأنّنا لم نتأکد من وجود تأثر أحدهما من البعض، لهذا آثرنا هذه المدرسة للدراسة. إنّ ضرورة هذا البحث ترجع إلی سَعَة الدلالات التی یقدّمها التحلیل اللونی فی کشف المضمرات الفنیة والفکریة للنص الشعری. من أهمّ ما توصّل إلیه هذا البحث الذی اعتمد على المنهج الوصفی التحلیلی، أن اللون یحضر لدى الشاعرین کعنصر بنائی فاعل فی نص المقاومة، یحمل رموزًا تتجاوز المظهر البصری إلى المضامین الفکریة والنفسیة، حیث یتمیّز شعر رعد الزامل بالترکیز على ألوان تعکس واقع المقاومة الصعب (الأحمر الدامی، والأسود المظلم)، بینما یتّجه قیصر أمین بور إلى ألوان تحمل الألم والأمل معًا، مع استدعاء کبیر للون لتجسید المعاناة والثورة. https://jisr.qom.ac.ir/article_3971.html مقاومت به‌عنوان یکی از مفاهیم بنیادین در آیات و روایات اسلامی، نقشی محوری در تکامل فردی و تعالی اجتماعی مسلمانان ایفا می‌کند. با وجود تأکید گسترده متون دینی، تبیین نظام‌مند منظومه مفهومی مقاومت و تحلیل پیوند آن با مفاهیمی چون صبر و استقامت، همچنین واکاوی دقیق مکانیسم تأثیرگذاری آن در سطوح فردی و اجتماعی، همچنان به عنوان یک ضرورت پژوهشی باقی است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با محوریت آیات قرآن کریم و روایات معصومین(علیهم السلام)، در پی پاسخ به این پرسش است که مقاومت در منظومه فکری اسلام از چه چارچوب مفهومی برخوردار است و چه آثار مشخصی در ابعاد فردی و اجتماعی بر جای می‌گذارد.یافته‌ها نشان می‌دهد مقاومت، منظومه‌ای به هم‌پیوسته است که مفاهیم هم‌خانواده‌ای چون صبر (به مثابه پشتوانه روانی) و استقامت (به عنوان شکل نهادینه‌شده آن) را دربر می‌گیرد. در بُعد فردی، این منظومه از طریق تقویت ایمان و توکل، به تهذیب نفس، کسب عزت نفس پایدار و رشد معنوی منجر می‌شود. در بُعد اجتماعی، این مفهوم با تبدیل شدن به گفتمانی جمعی، عامل انسجام امت، استقلال، پایداری فرهنگی و زمینه‌ساز تحقق عدالت اجتماعی می‌گردد.در نتیجه، این پژوهش نشان می‌دهد که مقاومت در اندیشه اسلامی، فراتر از یک کنش دفاعی، "راهبردی تربیتی و تمدنی" است که از ایمان سرچشمه می‌گیرد، در پرورش اخلاقی فرد متبلور می‌شود و در صحنه جامعه به صورت قدرت جمعی و تحقق تمدن اسلامی ظهور می‌یابد. https://jisr.qom.ac.ir/article_4483.html پدیده‌ی "آشنایی‎زدایی" از برجسته‌ترین مفاهیمی است که نقد ادبی معاصر برای تمایز میان زبانِ شعری و زبانِ ارتباطی بدان تکیه کرده است؛ زیرا آشنایی‎زدایی به‌مثابه نقضی آگاهانه از هنجارهای زبانی نگریسته می‌شود که هدف آن تولید معنا و بازسازی رابطه‌ی میان لفظ و معناست. آشنایی‎زدایی، از آغاز شعر عربیِ نوین، به‌عنوان ابزاری هنریِ کارآمد در بیانِ مسائل کلانِ انسانی و سیاسی نقش‌آفرین بوده است، به‌ویژه در شعر مقاومت؛ جایی که به فشرده‌سازی گفتمان، تعمیق ایحاء، و تبدیل تجربه‌ی فردی به آگاهیِ جمعی می‌انجامد. در این چارچوب، شعرِ مصطفی جمال‌الدین، شاعر معاصر عراقی که به تعهدش نسبت به مسائل امت اسلامی شناخته می‌شود، به‌عنوان نمونه‌ای گویا از به‌کارگیری آشنایی‎زدایی در بیان مسئله‌ی قدس برجسته می‌گردد. شاعر، قدس را نه صرفاً به‌عنوان مکانی جغرافیایی، بلکه به‌مثابه نمادی سرشار از دلالت‌های دینی، تاریخی و انسانی بازنمایی می‌کند؛ به‌ویژه پس از رویدادهای ۱۹۶۷م که در آن، مفاهیم قدس در حافظه‌ی شعری گسترش یافت و نمادهای مرتبط با ستم‌دیدگی، اشغال، قداست و تاریخ ریشه‌دار فلسطین فشرده‌تر و پررنگ‌تر شد. فزونی حضور آشنایی‎زدایی در شعر مقاومتیِ جمال‌الدین، ناشی از تلاش هنری او برای شکستن زبانِ مستقیم و رویارویی با سنگینیِ واقعیت از طریق گفتمانی شعریِ نامألوف است که توان پرسش‌گری از واقعیت و آشکارسازیِ اختلال آن را داراست.بر این اساس، پژوهش حاضر با تکیه بر روش توصیفی–تحلیلی، به بررسی مؤلفه‌ها و سطوح انزیاحی در اشعار مصطفی جمال‌الدینِ مرتبط با قدس می‌پردازد، با هدفِ کشف ابعاد زیباشناختی و دلالیِ حاصل از این پدیده و تبیین نقش آن در شکل‌دهی به گفتمان مقاومتی . افزون بر این، پژوهش می‌کوشد خلأ نسبی موجود در مطالعاتی را که از منظرِ موضوع قدس به بررسی آشنایی‎زدایی در شعر او پرداخته‌اند، جبران کند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که آشنایی‎زدایی بلاغی از برجسته‌ترین گونه‌های انزیاح در شعر اوست؛ چراکه شاعر توانسته است رابطه‌ای وثیق میان دال و مدلول برقرار سازد. https://jisr.qom.ac.ir/article_4484.html ألهمت عزیمة الإمام الحسین (ع) الراسخة وإیثاره فی وجه الظلم والجور الشعراء لإشادة فضائله وشجاعته، ورأوا فیه رمزاً للصمود فی وجه الظلم، ومنارة أمل للساعین إلى الحق والعدل. وحاول الشعراء أن یبرزوا هذه الظلامة التاریخیّة بأنماط تعبیریّة مختلفة، وکانت الثنائیات الضدیّة نمطاً تعبیریاً قائم علی الفکر والعاطفة، حیث یتمکن الشاعر من خلال تجاور الأفکار أو الصور المتناقضة، خلق جو من التوتر والعمق فی عمله، مما یدعو القارئ للتفاعل مع النص على مستوى أعمق. من هنا وقع الاختیار علی قصیدة «وجه الصباح» الحسینیة لجعفر الحلی لدراسته بناءً علی هذه الظاهرة، وباستخدام المنهج الوصفی التحلیلی، مستعیناً بالإستقراء التام لأبیات القصیدة، وتبین الثنائیات المتضادة ودورها العقدی والجمالی فی القصیدة المذکورة. ویأخذ البحث أهمیته وضرورته من هذه ظاهرة الواسعة الانتشار فی النقد الأدبی والفکری الحدیث. وتظهر نتائج البحث أنّ الثنائیات الضدیة کانت حاضرة بقوّة فی قصیدة «وجه الصباح» لجعفر الحلی حیث استطاع الشاعر أن یکثف الدلالات، والمشاعر، والتعابیر بصورة مختزلة، واحاسیس متناقضة. ووظف الشاعر ثنائیة اللیل والصباح بدلالات متراکمة عن الهمّ، والأرق، لیبرز صورة قلقة واضطرابه الفکری. وأما ثنائیة أهل البیت وبنی أمیة فتمّ استخدمها بالنسق المضمر لتکشف التناقض الصارخ بین معتقد الإمام الحسین وحقانیته، وجور أعدائه الأمویین زیف حجتهم. وفی ثنائیة الخوف والشجاعة رسمت هذه الثنائیة الضدیّة صوراً بلاغیّة فعالّة تدل العزیمة الجادّة والأقدام الثابتة للحسین وأصحابه. وبلغت هذه ثنائیة ذروتها فی المشهد البطولی لقتال العباس (ع)، حیث یکرّ بوجه مبتسم، وأعدائه منهزمة منکسرة. وأما فی ثنائیة الحزن والألم فیصوّر الشاعر مشهداً درامیّاً فی قتل العباس (ع) حیث تختلط دمعة الحسین وغربته، بشماتة الأعداء وتمادیهم، وسبیهم للخیم والنساء. https://jisr.qom.ac.ir/article_3907.html داستان‌های قرآنی، همواره به عنوان یکی از غنی‌ترین منابع الهام شاعرانه در ادب عربی، بستری برای آفرینش تصاویر و مفاهیم بدیع بوده‌اند. شاعران معاصر با بهره‌گیری از این داستان‌ها، نه تنها پیوندی میان سنت و نوآوری برقرار کرده‌اند، بلکه آن‌ها را به عنوان هنری زبانی برای بیان تجربه‌های زیسته خود به کار برده‌اند. رومن یاکوبسن، زبان‌شناس برجستۀ روس، با ارائه نظریه نقش‌های شش‌گانه زبان، بنیان نوینی برای تحلیل عملکردهای ارتباطی متن ادبی فراهم ساخت. جابر الجابری، از شاعران معاصر عراق، با بهره‌گیری از بینامتنیت قرآنی و رویکرد انتقادی، به بازتاب تجربۀ زیسته و تحولات اجتماعی سرزمین خود می‌پردازد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، کارکرد ارجاعی بینامتنیت داستان‌های قرآنی در شعر مقاومت جابر الجابری را بر مبنای نظریۀ ارتباطی رومن یاکوبسن مورد بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که شاعر با شیوه‌هایی بدیع، نه تنها داستان‌های قرآنی را بازآفرینی می‌کند، بلکه آن‌ها را ابزاری برای بیان دغدغه‌های معاصر، هویت‌سازی فرهنگی و انتقال پیام‌های چندلایه در بستر مخاطب عرب امروز قرار می‌دهد. بررسی کارکرد ارجاعی شعر الجابری نشان داد که داستان‌های قرآنی فراتر از ارجاعات سنتی، به ابزاری برای بازتعریف هویت و پیوند میان ادبیات و واقعیت اجتماعی بدل شده‌اند. نوآوری پژوهش حاضر در آن است که با تلفیق رویکرد زبان‌شناختی یاکوبسن با شواهد بینامتنی قرآنی و تأکید بر تجربۀ زیستۀ جابر الجابری، امکان تفسیر چندلایه و پویا از ساخت و معنای شعر معاصر عرب و فرهنگ مقاومت و پایداری را فراهم می‌سازد. https://jisr.qom.ac.ir/article_3936.html تحلیل گفتمان شاخه‌ای از زبان‌شناسی است که به بررسی زبان در بستر اجتماعی و فرهنگی می‌پردازد. در تحلیل گفتمان، هدف فقط فهم واژه‌ها نیست، بلکه کشف قدرت، ایدئولوژی و روابط پنهان در پسِ گفتار است. تحلیل گفتمان نشان می‌دهد چگونه زبان می‌تواند ابزار سلطه، مقاومت یا اقناع باشد. این رویکرد با ترکیب زبان‌شناسی، جامعه‌شناسی و فلسفه، به مطالعه معنا در تعاملات واقعی انسان‌ها می‌پردازد. در تحلیل گفتمان، متن به‌تنهایی کافی نیست؛ بلکه زمینه، گوینده، مخاطب و هدف گفتار نیز اهمیت دارد. تحلیل گفتمان سطحی فراتر از تحلیل صرفاً زبانی دارد؛ یعنی بررسی می‌کند که هر کنش گفتاری در متن و موقعیت خاص خود چه تأثیری بر روابط قدرت، هویت و معنا می‌گذارد. بنابراین، نگارندگان برآنند با هدف بازنمایی قدرت در سخنرانیِ سیاسیِ سید حسن نصرالله پیرامون دهمین سالگرد پیروزی در جنگ تموز با رویکرد کیفی و روش توصیفی - تحلیلی به تطبیق نظریه کنش‌های گفتاریِ بر سخنرانی ایشان بپردازند. از این رو، جمع‌آوری داده‌ها با انتخاب نمونه‌های عینی بر مبنای مطالعات الکترونیکی بوده‌است. نتایج تحقیق حکایت از آن دارد که کنش‌های اظهاری و کنش‌های تعهدی به ترتیب بیشترین و کمترین بسامد را در این سخنرانی به خود اختصاص داده‌اند. کنش‌های گفتاری ترغیبی نصرالله با زبان دعوت، تشویق و گاه هشدار، مخاطبان خود را به ایستادگی، وحدت و مقاومت فرا می‌خواند. نوع کنش‌ها برانگیختن عزم جمعی و استمرار گفتمان مقاومت است. با کنش‌های عاطفی خود، پیوند عاطفی میان رهبر و ملت را تقویت کرده و گفتمان را انسانی‌تر می‌سازد، نصرالله با ترکیب هوشمندانه‌ی کنش‌های ترغیبی، التزامی، اظهاری، بیانی و اعلامی، گفتمانی می‌سازد که همزمان عقلانی، عاطفی و ایدئولوژیک است و در خدمت تثبیت هویت مقاومت قرار می‌گیرد. https://jisr.qom.ac.ir/article_3975.html ادبیات به‌ویژه ادبیات مقاومت به‌عنوان یکی از ارکان اصلی فرهنگ و سندی تاریخی، در کنار خلاقیّت‌های ادبی، نقشی کانونی در انتقال وقایع تاریخی از خلال قابلیت‌های زبانی خود و بازنمایی دلاوری‌ها و تبیین سازوکارهای مقاومت دارد که به حفظ هویت ملی جامعه می‌انجامد. در این میان، تحلیل عملکرد‌های درونی متن در کنار تلاش‌های تئوری‌پردازانی چون زیگموند فروید به گره‌خوردگی ادبیات با حوزه‌هایی همچون روان‌شناسی و تحلیل متون بر پایه چنین رویکردی انجامید که با ارائه الگوهای عملی در بستر روایت، به درک عمیق‌تر تجارب انسانی منجر می‌شود که امروزه توجه پژوهش‌گران را به خود معطوف داشته‌است. در این حوزه، نظریه معنادرمانی ویکتور فرانکل را می‌توان ابزاری کارآمد برای سنجش روان‌شناسانه مقاومت دانست. در این راستا پژوهش حاضر بر آن است تا به چگونگی میزان نمود مؤلفه‌های شخصیت سالم در نظریه ویکتور فرانکل در داستان "شیء لا یذهب" اثر غسان کنفانی، نویسنده و فعال سیاسی فلسطینی و همچنین بررسی نقش این مؤلفه‌ها در تکوین شخصیت قهرمان داستان با به‌کارگیری روش توصیفی _ تحلیلی بپردازد. نتایج حاکی از آن است که مؤلفه آزاد و انتخاب‌گر بودن نمود بیش‌تری در داستان مذکور دارد؛ چراکه این مؤلفه نقش کلیدی در هدایت جهان‌بینی‌ها و کنش‌ها دارد و بستر جنگ به‌عنوان تکانه‌ای محدود کننده و بازدارنده برجستگی این مؤلفه را دو چندان نمایان می‌سازد. همچنین مؤلفه‌های شخصیت سالم، لیلی را از شخصیتی خودمحور، به شخصیتی دگرمحور و از خود فرا رَوَنده و مقاوم در برابر پوچ‌گرایی تعالی بخشیده‌اند. https://jisr.qom.ac.ir/article_4123.html رمان آتش به اختیار از آثار شاخص محمدرضا بایرامی در حوزه ادبیات مقاومت است که با نگاهی واقع‌گرایانه و ساختاری مدرن به روزهای پایانی جنگ ایران و عراق می‌پردازد. این مقاله با رویکرد ساختارگرایانه و با بهره‌گیری از نظریۀ ژانر و دیدگاه جاناتان کالر دربارۀ «ماهیت ادبیات»، ساختار روایی، تکنیک‌های روایت، شخصیت‌پردازی، زبان و مضمون رمان را تحلیل می‌کند. نتایج این بررسی نشان می‌دهد که بایرامی با استفاده از تکنیک وقفه، روایت‌های تو در تو و برجسته‌سازی زبانی، تجربه ذهنی و روانی سربازان را بازآفرینی می‌کند. این رمان ، غالباً نگاه حماسی و عملیاتی دارد. روایت بیشتر حول ماموریت‌ها، تصمیم‌گیری‌های استراتژیک و اثر جنگ بر جمعیت و جامعه است. مضمون غالباً ملی-جمعی است و فرد در بافت جمعی و اخلاقیات جمعی ارزیابی می‌شود. در «آتش به اختیار»، اگرچه شخصیت‌ها نیز در متن جنگ قرار می‌گیرند، غالباً تمرکز بر جمع و گروه است و شخصیت‌های متعدد در برابر حوادث، واکنش‌ها و تصمیمات مختلف نشان می‌دهند. تمرکز کمتر بر یک شخصیت محوری و بیشتر بر تعاملات گروهی و شرایط اجتماعی-جنگی است. مضمون اصلی رمان نه صرفاً حماسه و ایثار، بلکه نمایش بی‌پایانی جنگ، فرسودگی روانی و اعتراض به بی‌عدالتی فرماندهی است. این اثر، رمانی ضدجنگ اما عمیقاً انسانی است که خواننده را به مشارکت در کشف معنای داستان وادار می‌کند. مقاله حاضر با استناد به نقل‌قول‌های مستقیم از رمان نشان می‌دهد چگونه فرم و محتوا در این اثر در خدمت بیان وضعیت تراژیک انسان قرار می‌گیرد.