نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 فقه و مبانی حقوق اسلامی، قم، قم، ایران.
2 حقوق عمومی، رفسنجان، ایران.
چکیده
حق دفاع از خویش، در برابر تهاجم دیگران از حقوق ذاتی اشخاص شناخته شده است. این حق در اسناد بین المللی و منابع حقوق بین الملل شامل معاهدات بین المللی، عرف بین المللی، اصول کلی حقوقی، دکترین حقوقدانان، رویه قضایی بین المللی، و قاعده عدالت و انصاف به عنوان حقی مسلم وجود دارد. همچنین یکی از قواعد مسلم در نظام حقوقی اسلام و سایر نظام های حقوقی است. اما، اشخاص و دولت ها نمی توانند به بهانه دفاع از خویش دست به تولید، نگهداری و کاربرد سلاح اتمی بزنند؛ زیرا در هنگام استفاده از این سلاح ها هم گنهکار و هم بیگناهان صدمه دیده و کشته خواهند شد. از این رو، عقل و دین در مقابله با تولید و کاربرد سلاح اتمی هم داستان هستند. مسأله تحقیق بررسی مبانی، اصول و قواعد دینی و نیز اسناد بین المللی در زمینه حقوق هسته ای است. روش پژوهش تحلیلی – استنباطی است و دستاورد تحقیق مبنی بر ممنوعیت تولید، نگهداری و کاربرد سلاح اتمی است. فرضیه رقیب مبنی بر تمسک به اطلاقات و ظواهر عمومات آیات قرآن از جمله آیه شریفه «مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّة» با اصول، قواعد، و روح حاکم بر الزامات دینی ناسازگار است. از سوی دیگر، در این فرضیه، قواعد ثانویه در این زمینه، قابل بررسی است و تحقق عناوین ثانویه در این موضوع وابسته به تحقق عناوین «ضرورت»، «حفظ دماء»، «مصلحت امت اسلامی»، «تمامیت ارضی»، «حفظ ارزش های الهی و انسانی» و «بررسی تقدم ادله فقهی» در هنگام تعارض و تزاحم و تثبیت حجیت تقدم آن ادله است. در صورت تصدیق این فرضیه، از منظر مطالعه تطبیقی، فقه و حقوق بین الملل هسته ای با عنایت به نظریات مشورتی دیوان بین المللی دادگستری در زمینه «وابستگی حفظ کیان و استمرار کشور» به «حفظ، نگهداری و کاربرد سلاح اتمی» با عناوین ثانویه فقهی در تفسیر مضیق از این موضوع، هماهنگ خواهند بود.
کلیدواژهها
عنوان مقاله [العربیة]
تأملاً فی إنتاج الأسلحة النوویة: صیانتها واستخدامها
نویسندگان [العربیة]
- علیرضا الابراهیمی 1
- محمد لری نجاد 2
1 فقه ومبانی حقوق الاسلامی، قم، قم، ایران.
2 حقوق العمومی، رفسنجان، ایران.
چکیده [العربیة]
من الحقوق المعترف بها دولیاً حق دفاع عن النفس أمام عدوان الأخرین هذه القاعدة الثابتة جاءت فی منشورات والوثائق والقانون والأعراف الدولیة، وکذلک المعاهد العالمیة والقانون العام، وأیضاً ذکرها الفقهاء فی کتبهم الفقهیة وجاءت فی قاعدة العدل والإنصاف. هذا الحق أیضاً ذکر فی القانون الإسلامی، والقواعد الثابتة فی النظام القانونی الإسلامی والإنظمة القانونیة الأخری. ومع وجود هذا القانون المعترف به دولیاً إلّا أنه لا یجوز لأی شخص أو دولة إنتاج وإمتلاک السلاح النووی وصیانتها وإستخدامها بذریعة الدفاع عن النفس، لأنه بمجرد إستخىام هذا السلاح ستقضی علی عدد من الناس منهم المجرم ومنهم البرئ وکذلک بقی الإشعاعات لسنین طویلة ستؤثر علی باقی الناس والبیئة. فلذا نری الدین والعقل یحرمان إنتاج وإستخدام هذا السلاح. یهدف هذا البحث إلى دراسة أسس ومبادئ وقواعد الدینیة والوثائق الدولیة فی مجال قانون السلاح النووی. تعتمد الدراسة على منهج التحلیلی- الاستقرائی، والنتیجة التی توصلت إلیها هی حظر إنتاج الأسلحة النوویة وصیانتها واستخدامها. الفرضیات الأخری التی تستدّل بمظاهر آیات القرآن الکریم ومنها الآیة الشریفة «مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّة»، تتعارض مع مبادئ وقواعد وروح التی تحکم الواجبات الدینیة. من جانب آخر، تسمح هذه الفرضیة بدراسة القواعد الثانویة فی هذا المجال، ویعتمد تحقیق هذه القواعد الثانویة على تحقیق قواعد "الضرورة" و"حفظ الدماء"، و"مصلحة الأمة الإسلامیة"، و"الدفاع عن الوطن"، و"حفظ القیم الإلهیة والإنسانیة"، و"دراسة أسبقیة الأدلة الفقهیة" عند التعارض و التزاحم، وإثبات صحة هذه الأسبقیة. إذا قبلنا ووافقنا علی هذه الفرضیة، فمن منظور الدراسة المقارنة بین الفقه والقانون الدولی الخاص بسلاح النووی، وبالنظر إلی قوانین محکمة عدل الدولیة فیما یتعلق «إعتماد الحفاظ علی هویة الدولة وإستمرارها» و«إمتلاک والإحتفاظ وإستخدام السلاح النووی» سیتوافق مع أحکام الثانویة بمعناها المضّیق.
کلیدواژهها [العربیة]
- الأسلحة النوویة
- حق الدفاع عن النفس
- التعالیم الدینیة
- الحقوق النوویة
)