مقاله پژوهشی
رسول بلاوی؛ سجاد سلامات؛ عاطفه سعدونی؛ زینب علیپور سعیدی؛ زینب نیسی زاده؛ رقیه عساکره
چکیده
ادبیات مقاومت یکی از برجستهترین شکلهای بیان انسانی است که با مصائب سیاسی و اجتماعی درگیر میشود؛ ادبیاتی که تنها به تصویر رنج بسنده نمیکند، بلکه در شکلدهی به آگاهی جمعی و تثبیت ارزشهای مبارزاتی نقش دارد. در این چارچوب، شاعر نقشی محوری ایفا میکند؛ زیرا شعر او از سطح زیباییشناختی فراتر رفته و به ابزاری برای مقاومت فکری و ...
بیشتر
ادبیات مقاومت یکی از برجستهترین شکلهای بیان انسانی است که با مصائب سیاسی و اجتماعی درگیر میشود؛ ادبیاتی که تنها به تصویر رنج بسنده نمیکند، بلکه در شکلدهی به آگاهی جمعی و تثبیت ارزشهای مبارزاتی نقش دارد. در این چارچوب، شاعر نقشی محوری ایفا میکند؛ زیرا شعر او از سطح زیباییشناختی فراتر رفته و به ابزاری برای مقاومت فکری و فرهنگی بدل میشود که دغدغههای جمعی را بازتاب میدهد و از مسائل سرنوشتساز دفاع میکند. از سوی دیگر، شیوهها و سازوکارهای مقاومت از نویسندهای به نویسندهٔ دیگر متفاوت است؛ چرا که مقاومت کنشی با مرزهای ثابت نیست و هر انسان با ابزارهای بیانی خود به آن دست میزند. بر همین اساس، این پژوهش با تکیه بر روش توصیفی–تحلیلی، به بررسی جلوههای مقاومت در دیوان «وصیتِ کودک فلسطینی» اثر شاعر معاصر عراقی، مرتضی التمیمی، میپردازد و با تمرکز بر نمادها و تصاویر شعری، بازنمایی رنج کودک فلسطینی را در چارچوب ادبیات مقاومت تحلیل میکند.یافتهها نشان میدهد که گفتمان شعریِ مقاومِ التمیمی بر چهار بُعد درهمتنیده استوار است: تأکید بر هویت از طریق نمادهای زندگی و میراث فرهنگی و دینی؛ جاودانهسازی شهادت با تصویر شهید بهمثابه نماد پایداری؛ بهرهگیری از طنز انتقادی برای افشای تناقضهای گفتمانهای سیاسی و دینی مسلط؛ و تثبیت امید بهعنوان نیرویی معنوی در مسیر رهایی. همچنین متن، رنج کودک فلسطینی را از تجربهای فردی به نمادی جمعی ارتقا میدهد و دیوان را به پروژهای فرهنگیِ مقاوم بدل میسازد که به بازسازی هویت و شکلگیری آگاهی جمعی میانجامد
مقاله پژوهشی
نسرین باقرزاده فسقندیس؛ صادق هاشمی امجد
چکیده
إنّ توظیف اللون فی الأدب لیس مجرد زینة جمالیة، بل یحمل دلالات عمیقة تُعبّر عن هموم الأمة وقضایاها المصیریة. إنّ توظیف اللون فی شعر المقاومة لیس ترفًا جمالیًا، بل هو أداة إیدیولوجیة تعبر عن الموقف من الصراع، وتُجسّد قیم التضحیة والصبر والانتظار للنصر. تتناول هذه الدراسة ظاهرةَ توظیف اللون فی شعر أدب المقاومة، ساعیة للإجابة عن سؤال ...
بیشتر
إنّ توظیف اللون فی الأدب لیس مجرد زینة جمالیة، بل یحمل دلالات عمیقة تُعبّر عن هموم الأمة وقضایاها المصیریة. إنّ توظیف اللون فی شعر المقاومة لیس ترفًا جمالیًا، بل هو أداة إیدیولوجیة تعبر عن الموقف من الصراع، وتُجسّد قیم التضحیة والصبر والانتظار للنصر. تتناول هذه الدراسة ظاهرةَ توظیف اللون فی شعر أدب المقاومة، ساعیة للإجابة عن سؤال هو کیف استغل الشاعران رعد الزامل وقیصر أمین بور الألوانَ فی تشکیل عالمهم الشعری للتعبیر عن قضیة المقاومة؟ تستهدف هذه المقالة الکشف عن الدلالات الرمزیة والتعبیریة للون ومقارنة آلیات توظیفه فی نماذج مختارة من شعر رعد الزامل وقیصر أمین بور علی ضوء مدرسة الأدب الأمریکی المقارن؛ لأنّنا لم نتأکد من وجود تأثر أحدهما من البعض، لهذا آثرنا هذه المدرسة للدراسة والتحلیل. إنّ ضرورة هذا البحث وأهمیته ترجع إلی سَعَة الدلالات التی یقدمها التحلیل اللونی فی کشف المضمرات الفنیة والفکریة للنص الشعری. من أهمّ ما توصّل إلیه البحث الذی اعتمد على المنهج الوصفی التحلیلی، أن اللون یحضر لدى الشاعرین کعنصر بنائی فاعل فی نص المقاومة، یحمل رموزًا تتجاوز المظهر البصری إلى المضامین الفکریة والنفسیة، حیث یتمیّز شعر رعد الزامل بالترکیز على ألوان تعکس واقع المقاومة الصعب (کالأحمر الدامی، والأسود المظلم)، بینما یتجه أمین بور إلى ألوان تحمل الألم والأمل معًا، مع استدعاء کبیر للون فی سیاق الصور الطبیعة لتجسید المعاناة والثورة. کما أن الانزیاح الدلالی للون فی شعر هذین الشاعرین هو السمة الغالبة فی شعر المقاومة، حیث یتحول اللون من دلالته المادیة المألوفة إلى دلالة نفسیة وروحیة تخدم الفکرة الجوهریة للنص.
